Het jaar 2000 en de ‘nieuwe’ maatschappij

H

Het gebouw van de campus voor journalistiek was even grijs als de lucht erboven, maar in de collegezaal heerste de kleur geel. Er hing een air van optimisme en verlichting.

Het was de maand oktober van het jaar 2000. Samen met circa veertig studenten uit alle windstreken van Spanje luisterde ik naar het futuristische betoog van professor Antonio Lucas Marín. Marín was toen de directeur van de afdeling sociologie aan de universiteit ‘Complutense’ van Madrid.

Tijdens een van zijn hoorcolleges sprak hij over de ‘nieuwe’ maatschappij. Dat was een maatschappij die, toevallig of niet, gelijktijdig was gestart met het aanbreken van het nieuwe millennium.

In die ‘nieuwe’ maatschappij zou het volgens hem hoofdzakelijk om informatie draaien. Die kennis had hij opgedaan in Amerika. Marín was net terug van een verblijf van een jaar aan de universiteit van Stanford, waar hij onderzoek had gedaan naar de effecten van ‘nieuwe informatietechnologieën’ (lees: internet) op de factor arbeid. Dat onderwerp benaderde hij vanuit een sociologische context. Naast zijn tijd op Stanford had hij tussen 1998 en 1999 ook veel tijd doorgebracht in Silicon Valley; de geboortestreek van Big Tech.

De resultaten van zijn onderzoek beschrijft hij uitvoerig in zijn boek La nueva Sociedad de la informacion.

Voor ons studenten vatte hij zijn onderzoeksresultaten doortastend, en met veel gevoel voor drama samen:

Lieve studenten, realiseer je goed dat de eeuw van de industriële productie ten einde is. In de eenentwintigste eeuw zal het gaan om informatie en de toegang daartoe. Informatie zal de grondstof zijn waarop de nieuwe maatschappij draait. Wie informatie controleert, heeft feitelijk de macht. De toegang tot informatie en het verspreiden ervan zal gebeuren via internet.

Hoewel ik gefascineerd was door zijn verhaal, vond ik het moeilijk voor te stellen wat de beste man precies bedoelde.

De eeuw van de informatie? Informatie als een soort nieuwe commodity?

Ik kon het maar moeilijk plaatsen in mijn eigen wereld. Een wereld die tot op dat moment alles behalve digitaal was. Ik had geen pc, wist nog maar net wat e-mail was, en belde naar Nederland vanuit een telefooncel! (Die dingen stonden letterlijk op iedere Madrileense straathoek).

Op internet gaan, (‘websurfen’ heette dat), was voor mij in die tijd ook nieuw. Ik deed het vooral parttime; ongeveer een uurtje per week, in een internetcafé drie straten verderop.

Als ik nu terugkijk op de afgelopen 22 jaar, kan ik alleen maar concluderen dat de woorden van Marín profetisch waren.

Informatie is overal, en het lijkt erop dat de controle erover in grote mate het narratief bepaalt. Of dat narratief nu klopt of niet. Of het nu door een mens of door een algoritme wordt verspreid. Zie als meest recente voorbeelden de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 en 2020, Covid-19, en de oorlog in de Oekraïne. Ga iets verder terug en zie hoe Facebook en Twitter de Arabische lente mede hebben gefaciliteerd.

En wie had gedacht dat Californische hobbyprojecten als Google, Youtube en Facebook (to name a few) jaren later onze levens, (en de maatschappij als geheel) in grote mate zouden beïnvloeden? Wie had verwacht dat bijna alles wat in de echte wereld bestaat, z’n evenknie zou krijgen op internet? Of het nu gaat om shoppen, muziek, films, daten, gokken, handelen, sex, noem maar op.

Ik had het allemaal niet verwacht. Antonio Lucas Marín wel.

Ik vind onze digitale maatschappij, (en hoe die de mens raakt), na 22 jaar nog steeds een super interessant onderwerp. Helemaal als ik me bedenk dat ik er zelf deel van uitmaak. Dat ik de geboorte en het volwassen worden ervan zelf heb meegemaakt. Dat ik nog steeds dagelijks deelgenoot ben van geschiedenis in de maak.

Ik hoop dan ook dat we in het continuüm van tijd en verandering verwonderd zullen blijven over wat de toekomst brengt.

Ik hoop dat volle collegezalen met gefascineerde studenten zullen blijven bestaan, en dat de Lucas Maríns van deze wereld die zullen blijven toespreken.

Welke invloed heeft informatie en techniek op jouw leven? Hoe is jouw leven erdoor veranderd?

Ik hoor het graag van je in de comments!

Cover foto door Florian Wehde via Unsplash

.


Over de schrijver

FASS MEDIA

Mijn naam is Leon. Ik werk als zelfstandig tekstschrijver/copywriter. In m'n vrije tijd hou ik van lezen, fotografie en pianospelen.

Reactie toevoegen